30 mrt. 2026
De meerwaarde zat niet alleen in de inhoud, maar ook in de manier waarop deze werd gebracht, gestructureerd en mét praktijkkennis
Pieter Neckebroeck
Teamverantwoordelijke Samenwerkingsimpact
Binnen de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) groeit de nood om de werking van lokale besturen beter te begrijpen. Want wie werkt rond lucht, water en klimaatadaptatie, merkt al snel: pas wanneer beleid lokaal wordt gedragen, ontstaat er echt impact. Of toch meestal.
Vanuit die overtuiging volgden drie teams van VMM via Escala een in-house opleiding rond de werking van steden en gemeenten in de praktijk. Het ging om collega’s uit het team Samenwerkingsimpact, de lokale adviseurs klimaatadaptatie en het team Luchtbeleid.
Hun gedeelde vraag was eigenlijk vrij eenvoudig, maar tegelijk niet: hoe zorg je ervoor dat voorstellen niet alleen binnenkomen bij lokale besturen, maar ook echt landen?
We spraken met Pieter Neckebroeck, teamverantwoordelijke Samenwerkingsimpact, over de aanleiding, aanpak en meerwaarde van het traject.
VMM neemt vandaag steeds nadrukkelijker een oplossingsgerichte partnerrol op. De lokale besturen vormen hierin een prioritaire doelgroep. Vanuit een oplossingsgerichte insteek wil VMM de lokale besturen zo goed mogelijk ondersteunen, zodat Vlaams beleid ook op lokaal niveau vertaald wordt naar concrete uitvoering.
Zeker in de aanloop naar de lokale verkiezingen werd dat extra relevant.
VMM ondernam toen al verschillende initiatieven, met onder meer een checklist voor leefbare steden en gemeenten, brochures en webinars rond prioritaire thema’s voor lokale besturen.
Maar tegelijk groeide de behoefte aan meer inzicht in hoe lokale besturen keuzes maken, prioriteiten bepalen en beleid omzetten in actie. Want dat proces blijkt… minder rechtlijnig dan je misschien zou denken.
“Als ons beleid opgenomen raakt in de meerjarenplannen van lokale besturen, stijgt de kans enorm dat het ook effectief uitgevoerd wordt. Dan moet je dus weten hoe zo’n bestuur werkt, wie je wanneer aanspreekt en welke aanpak het meeste effect heeft,” vertelt Pieter.
Voor de drie betrokken teams was er één duidelijke gemene deler: nood aan een scherper zicht op de werking van lokale besturen.
Lokale besturen vormen allesbehalve een homogene doelgroep. Ze verschillen sterk in schaal, bestuurscultuur en prioriteiten. Soms subtiel, soms heel uitgesproken. Precies daarom zocht VMM geen standaardverhaal, maar bruikbare inzichten om gerichter te werken.
“Die groep is zó groot en zó divers. We wilden beter begrijpen wat de juiste contactpunten zijn, wat goede momenten zijn om aan te haken en hoe we onze voorstellen meer kans geven om echt binnen te komen,” zegt Pieter.
De opleiding maakte ook duidelijk dat er geen kant-en-klare formule bestaat. Wat wel werkt? Telkens opnieuw afwegen wat je wilt bereiken, en daar je aanpak slim op afstemmen.
Wat dit traject extra sterk maakte, was de afstemming op de eigen werking van VMM. Tijdens het intakegesprek polste Pieter al of concrete cases vooraf gedeeld konden worden. Die vraag werd positief onthaald. Er werden voorbeelden aangeleverd en achtergrondinformatie over eerdere trajecten richting lokale besturen. Lies Laridon pikte daar actief op in, stelde verdiepende vragen en gaf gerichte feedback.
“Die wisselwerking maakte een groot verschil. Je voelde dat er echt werd meegedacht, en soms ook een beetje gespiegeld. Waar je misschien kansen hebt laten liggen. Of dingen net goed hebt aangepakt, zonder het echt te beseffen,” zegt Pieter.
Ook tijdens de opleiding bleef die vertaalslag voelbaar. Hoewel het een reguliere opleiding was, werd de VMM-context bewust geïntegreerd. De deelnemers kregen eerst een stevige theoretische basis, waarna veel ruimte was om eigen vragen, cases en praktijkvoorbeelden in te brengen.
Volgens Pieter zat de meerwaarde niet alleen in de inhoud, maar ook in de manier waarop deze werd gebracht. Docent Lies Laridon (met 25 jaar ervaring in de West-Vlaamse provincieraad en 18 jaar als burgemeester van Diksmuide) combineerde structuur met praktijkkennis en gaf de opleiding op een rustige, heldere manier vorm.
“Ze vertrok vanuit de basis: hoe een lokaal bestuur is opgebouwd, welke rol de gemeenteraad speelt, wat het college doet, welke bevoegdheden de burgemeester heeft. Maar vooral: ze kon daar meteen concrete voorbeelden en anekdotes aan koppelen.”
Die vertaalslag maakte het verschil. Veel zaken voelden al vertrouwd aan, maar door de praktijkvoorbeelden vielen puzzelstukken op hun plaats. Wat eerder intuïtief aanvoelde, kreeg nu meer kader, taal en richting.
De theorie vormde de basis, maar bleef nooit lang op zichzelf staan. Vrij snel ging het terug naar de praktijk. En daar zit precies de meerwaarde volgens VMM: in de combinatie van kader, ervaring en toepasbare voorbeelden.
Niet alles laat zich meteen in een vast stappenplan gieten, maar de deelnemers voelen vandaag sterker aan hoe ze gesprekken en samenwerkingen met lokale besturen strategischer kunnen benaderen.
“Onze context is soms technisch, maar uiteindelijk komt het altijd neer op dezelfde vraag: hoe laten we onze dienstverlening zo goed mogelijk landen bij lokale besturen? Dat die vraag tijdens de opleiding zo concreet behandeld werd, was voor ons bijzonder waardevol,” besluit Pieter.
Volgens VMM is deze opleiding bijzonder relevant voor Vlaamse overheidsentiteiten en andere organisaties die een ondersteunende rol opnemen richting lokale besturen. Zeker voor teams die expertise, instrumenten of dienstverlening willen laten doorwerken op lokaal niveau, biedt dit traject directe meerwaarde.
De Vlaamse overheid verwacht steeds meer dat lokale besturen als eerstelijnsdienstverlener optreden, terwijl Vlaamse entiteiten een sterke ondersteunende rol opnemen. Dan helpt het enorm als je écht begrijpt hoe die lokale realiteit werkt.
Wil je zelf de werking van lokale besturen beter begrijpen en je impact vergroten?
Ontdek de opleiding ‘Hoe werkt een stad of gemeente in de praktijk? Do’s & don’ts’ en bekijk hoe een traject (ook mogelijk) op maat jouw team vooruithelpt.
Ons aanbod
